Hilar Mağaraları, Diyarbakır’ın Ergani ilçesinde, Çayönü Höyüğü’nün yakınında yer alan ve tarih öncesi dönemlere uzanan önemli bir kaya yerleşim alanıdır. Kalker kayalara oyulmuş çok sayıda mağara; barınma, mezar ve ritüel amaçlı kullanımlarıyla dikkat çeker. Neolitik dönemden Roma ve Bizans’a uzanan uzun bir yerleşim sürekliliğini yansıtan Hilar Mağaraları, Mezopotamya’da insanın yerleşik hayata geçiş sürecini anlamada önemli bir arkeolojik ve kültürel mirastır..